कोन थे खाज्या नाईक..?

अल्प आणि अल्पभूधारक शेतकर्यांसाठी अतिरिक्त कमाईचे साधन.

कमी किंमतीत शेळीपालन करण्यापासून अधिकाधिक  मिळवा नफा... 

 विदर्भ माझा न्युज 24 - 

देशातील छोटे आणि सीमांत शेतकरी जास्तीच्या उत्पन्नासाठी पशुसंवर्धन करतात.  कुक्कुट पालना व्यतिरिक्त बकरी पालन अनेक शतकांपासून चालू आहे.  शेळी पालन बद्दल सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे ती कमी जागेत आणि कमी खर्चात करता येते.  या कारणास्तव, शेतकरी बकरी सहजपणे पाळतात आणि त्यांना कोणतीही अडचण नसते.  थोड्याशा काळजीनंतर शेळीपालनापासून शेतकरी चांगला नफा कमावतात.  यामुळेच गेल्या पाच वर्षात बकर्यांच्या संख्येत वाढ झाली आहे.

 दर पाच वर्षांत करण्यात आलेल्या पशु जनगणने नुसार २०१२ च्या तुलनेत पशुधनात ६.६ टक्के वाढ झाली आहे.  २०१२ मध्ये पशुधन लोकसंख्या .५१.२० कोटी होती, जी २०१९  च्या आकडेवारीनुसार  ५३कोटी  ५७ लाख ८० हजारांवर पोचली आहे.  एकूण पशुधनात शेळ्यांचा वाटा २७ टक्के आहे.  म्हणजे शेळ्यांची संख्या १० टक्क्यांनी वाढून १४.९ टक्के झाली आहे.  या आकडेवारीवरून हे स्पष्ट झाले आहे की, गुरे पाळणारे बकरी पालन करण्याकडे वळत आहेत.

  बकरी ही गरिबांची गाय आहे  -

 शेळी पालनात वाढत्या व्यवसायाचे हे मुख्य कारण म्हणजे कमी खर्चात अधिक नफा.  बकरी हा अष्टपैलू प्राणी आहे.  देशातील भूमिहीन, लहान आणि अल्पभूधारक शेतकर्यांच्या  उदरनिर्वाहासाठी ही महत्वाची भूमिका बजावते.  म्हणूनच बकरीला गरिबांची गाय म्हणतात.

 कमी सुपीक जमिनीत वाढणारी झुडपे आणि झाडे यांची पाने खाल्यास शेळ्या सर्व प्रकारच्या प्रतिकूल वातावरणामध्ये टिकू शकतात.  शेळी पालन व्यवसायात प्रारंभिक किंमत कमी आहे.  शरीराच्या आकारमानामुळे शेळी पालनात घर आणि व्यवस्थापनावर कमी खर्च होतो.

 साधारणत: एक बकरी १० ते १२ महिन्यांत गर्भवती होईल.  वयाच्या १६ ते १७ महिन्यांपर्यंत प्रथमच कोकरू देते.  कोलेस्टेरॉल कमी असल्यामुळे बकरीचे मांस खूप आवडते.  त्याचबरोबर गायीच्या दुधाच्या तुलनेत त्याचे दूध सहज पचवता येते.

   शेळीपालनात कमी खर्च आणि अधिक नफा - 

 पशुपालकांनी उत्पादनाचे लक्ष्य व क्षेत्राप्रमाणे शेळीची जात निवडावी.  जमुनापूरी, सिरोही, बरबरी आणि जखराणा जातीच्या शेळ्या साध्या भागासाठी उपयुक्त मानल्या जातात.  मांसासाठी काळी बंगाल आणि गजम नास्क शेळ्या पाळतात.  जातीबरोबरच, त्यांच्या निवासस्थानाविषयी आणि आहाराबद्दल विशेष काळजी घेतली पाहिजे.

बकरीला अंदाजे एक चौरस मीटर क्षेत्र आवश्यक आहे.  या आधारावर आपण शेळ्यांसाठी घरे तयार करू शकता.  जर आपण शेळ्यांसाठी असलेल्या अन्ना बद्दल बोललो तर त्यासाठी इतर कोणत्याही प्राण्यापेक्षा कमी किंमत मोजावी लागेल.  साधारणपणे, बकरीला दोन किलो चारा आणि अर्धा किलो धान्य देणे ठीक आहे.

सर्वात महत्वाची बाब म्हणजे बकरी पालन करण्यासाठी सरकारकडूनही मदत मिळते.  यासाठी २५ ते ३३.३ टक्के अनुदान केंद्र आणि राज्य सरकारांकडून उपलब्ध आहे.  शेळीपालनाच्या यशस्वी व्यवसायासाठी ते निरोगी व निरोगी राहणे आवश्यक आहे.  आजार झाल्यास त्वरित उपचार दिले पाहिजेत.  तसे, बहुतेक रोग केवळ पाऊस पडल्यासच होण्याची शक्यता असते.  अशा परिस्थितीत पशुधन मालक पावसाळ्यात पशुधनावर विशेष लक्ष देऊन त्यांना निरोगी ठेवू शकतात.