अण्णाभाऊ साठे : लोकसाहित्यातून समाज घडवणारे लोकशाहीर : शिवानी वडेट्टीवार
विदर्भ माझा न्युज 24 - ब्रम्हपूरी
गेला आठवडाभर सर्वत्रच पाऊस पडला. तो लवकर यावा याची मनाला आतुरता लागलेली होती कारण जून महिन्यात मॉन्सूनचे आगमन होऊन देखील जुलै महिना संपायला आला तरीही अपेक्षेप्रमाणे पाऊस आलेला नव्हता. रिमझिम बरसणारा पाऊस मनाला नेहमीच आनंद देऊन जातो. परंतु गेला आठवडाभर पडलेल्या पावसाने कधी विध्वंसक रूप धारण केले कळालेच नाही. झालेल्या नुकसानाचा आढावा घेण्यासाठी आम्ही ठिकठिकाणी भेटी देत असताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली ती म्हणजे सृष्टीला बहरवणाऱ्या, जीवनदान देणाऱ्या पाण्यात सर्व उद्ध्वस्त करण्याचे सामर्थ्य दडलेले आहे.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
तसेच काहीसे सामर्थ्य लोकसाहित्यामध्ये देखील दडलेले आहे. फरक फक्त एवढाच की एरवी शब्दांनी गच्च भरलेला पानांचा घड व पुस्तकांचा ढीग समाजात परिवर्तन घडवून आणण्याचे सामर्थ्य बाळगते. साहित्यात अडथळे पार करण्याची, कल्पनेच्या क्षेत्रातून मार्गक्रमण करण्याची, आणि मानवी अंत:करणातील खोलवरच्या भावना जागृत करण्याची क्षमता आहे.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
मानवी इतिहासाच्या विशाल परिक्षेत्रात मागे वळून बघितल्यास लक्षात येते की लोकसाहित्य हा आशेचा किरण आशेचा किरण आहे, सखोल बदल घडवून आणण्याचे एक प्रभावी साधन आहे, आणि समाजाच्या विविध स्तरातील समस्यांना तोंड फोडणारा आवाज आहे.
अशीच लक्षवेधी आवाज उपेक्षितांच्या लिखाणातून पुढे येते, ज्यांना समाजाने निरुपयोगी समजले व त्यांच्या अस्तित्वाला नेहमीच दुर्लक्षित केले. हे असे आवाज आहेत जे जनमानसात गुंजतात, कारण ते केवळ त्यांच्या स्वतःच्या संघर्षाबद्दलच बोलत नाहीत तर प्रत्येक हृदयात सुप्त असलेल्या सामूहिक वेदनांबद्दल बोलतात.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे म्हणजे असाच एक कणखर आवाज आहे ज्यांनी त्यांच्या लिखाणातून जगाला तळागळातील जनमानसाचा परिचय करून दिला. आज त्यांच्या जयंती दिनानिमित्त त्यांना विनम्र अभिवादन.
सांगली जिल्ह्यातील वाटेगाव या साधारण गावात १ ऑगस्ट १९२० रोजी जन्मलेल्या लोकसाहित्य क्षेत्रातील दिग्गज लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांची कहाणी म्हणजे तुम्हा आम्हा साठी प्रतिकूल परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी लागणाऱ्या ऊर्जेचा स्त्रोत आहे. भाऊराव एक साधा माणूस आणि वालुबाई या संवेदनक्षम स्त्रीच्या पोटी जन्मलेल्या तुकाराम भाऊराव साठे म्हणून ते या जगात आले. दारिद्र्य आणि भेदभावामुळे औपचारिक शिक्षणाचा विशेषाधिकार सुद्धा त्यांना मिळाला नाही त्यामुळे ते अशिक्षित राहिले. परंतु, समाजाला हे माहीत नव्हते की ते अशिक्षित असून सुद्धा एक ठिणगी जोपासत आहे जी जगाला आपल्या तेजाने पेटवेल.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
आपल्या कुटुंबासह मुंबईच्या गजबजलेल्या रस्त्यावर फिरताना अण्णाभाऊंना जीवनातील कठोर वास्तवांना तोंड द्यावे लागले. उदरनिर्वाहासाठी धडपडत असताना त्यांना अडथळ्यांची व असहायतेची कटू चव आली, तरीही ते प्रतिकूल परिस्थितीतही दृढपणे लढले. लोहाराच्या हातोड्याप्रमाणे त्यांच्या वरती वार करणाऱ्या प्रत्येक संकटाने, प्रत्येक अडथळ्याने, एका धारदार तलवारी प्रमाणे त्यांच्या संकल्पाला तीक्ष्ण बनविले. अण्णाभाऊंच्या अदम्य आत्मविश्वासाने प्रत्येक कष्टाचे रूपांतर महानतेच्या उचोत्तम स्तरांमध्ये केले.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
शाळेची दालने नाकारलेल्या अण्णाभाऊंनी साहित्य विश्वात आनंद शोधला. लेखनाची खरी शक्ती एखाद्याच्या अनुभवांत आणि निरीक्षणांत असते हे जन्मजातपणे समजून त्यांनी आपला आत्मा कागदावर उतरवला. कविता, लघुकथा, नाटके आणि लावणी त्यांच्या लेखणीतून वाहत होत्या आणि त्यांच्या शब्दांनी समाजाच धडधडणार हृदय प्रतिबिंबित केलं.
"लोकशाहीर" व "लोककवी" ही भूषणे त्यांना योग्यरित्या शोभते. अण्णाभाऊंचे काव्य केवळ शब्द नव्हते; जनतेला त्यांच्या उदासिनतेच्या झोपेतून जागृत करणारे ते लढाईचे रडगाणे होते. त्यांचा साहित्यिक पराक्रम तमाशा, ज्याला अण्णाभाऊंनी लोकनाट्याचा दर्जा मिळवून दिला, अशा लोकनाट्यापर्यंत विस्तारला. समाजाच्या सुप्त विवेकाला ढवळण्यासाठी लोकनाट्याचा माध्यम म्हणून वापर करत अण्णाभाऊ एक प्रतिष्ठित कलाकार म्हणून उदयास आले.
‘फकिरा’ ही दूरवर वाहवा मिळवणारी कादंबरी त्यांच्या विलक्षण प्रतिभेचा दाखला होती. "वैजयंती" ने तमाशा मध्ये काम करणाऱ्या स्त्रियांच्या दुरवस्थेवर प्रकाश टाकण्याचे धाडस केले, त्यांनी सहन केलेल्या क्रूर शोषणाचा मुखवटा उलगडला. "माकडाची चाल" ने उपेक्षित लोकांच्या जीवनावर खोलवर प्रकाश टाकला, त्यांना एक आवाज दिला जो संपूर्ण सामाजिक स्तरांवरती गुंजला.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
त्यांचा वारसा हा अज्ञान आणि अन्यायाच्या साखळ्या तोडण्याची साहित्यामध्ये असलेल्या अमर्याद शक्तीचा दाखला आहे. अण्णाभाऊ साठे यांचा जीवनप्रवास आपल्याला निर्भयपणे स्वप्न पाहण्याची, लोकसाहित्यातून लाखो लोकांना जागृत करण्याची आणि परिवर्तनाची ज्योत प्रज्वलित करण्याची प्रेरणा देतो. उपेक्षित वर्गातील लोकही त्यांच्या परिस्थिती वरती मात करून इतिहासाच्या पानांवर अमिट छाप सोडू शकतात हे त्यांनी सिद्ध केले.
👉🏻 हे ही वाचा.... अर्ध जलसमाधी आंदोलन दळपन्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न.....आंदोलकांनी रोखुन धरला दोन तास रस्ता......
या महान साहित्यकाची जयंती साजरी करण्यासाठी आपण एकत्र येत असताना, त्यांच्या विचारधारेचे आपण पालन करूया. परिवर्तनाला पोषक वातावरण निर्माण करणाऱ्या लोकसाहित्याच्या सामर्थ्याचे जतन करूया. अण्णाभाऊ साठे यांच्या कल्पनेतील करुणा, न्याय आणि आशेचे जग बनवून एकजूट होऊ या. आण्णाभाऊ साठे यांचे जीवन येणाऱ्या पिढ्यांसाठी दीपस्तंभ होवो व आपल्या सर्वांना आठवण करून देत राहो की सुरुवात कितीही साधारण असली तरीही जग बदलण्याची ताकद आपल्या अंगी आहे.